Czy wiedzieliście, że w latach 1879–1880 w inowrocławskim gimnazjum działała tajna organizacja uczniowska „Wincenty Pol”? W czasach nasilonej germanizacji młodzi Polacy, narażając się na konsekwencje ze strony władz zaborczych, spotykali się potajemnie, aby pielęgnować język ojczysty, poznawać historię kraju i rozwijać świadomość narodową.
Kółko miało charakter filomacki – jego członkowie, wzorem wcześniejszych organizacji młodzieżowych działających w czasach zaborów, wierzyli, że nauka, samokształcenie i wzajemne wsparcie są sposobem na zachowanie polskiej tożsamości. Pod osłoną nocy czytali zakazaną literaturę, dyskutowali o dziejach Polski i zdobywali wiedzę, której nie mogli swobodnie poznawać w oficjalnym systemie edukacji.
Wśród młodych konspiratorów znalazł się także późniejszy wybitny poeta Jan Kasprowicz. Udział w działalności „Wincentego Pola” przypadł na okres jego młodości i miał ogromne znaczenie dla kształtowania jego poglądów. To właśnie wtedy narodził się jego silny sprzeciw wobec prób wynarodowienia Polaków oraz głębokie przywiązanie do rodzimej kultury i języka.
Historia tajnego kółka przypomina, że Inowrocław był miejscem, w którym młodzi ludzie nie tylko zdobywali wykształcenie, ale również podejmowali działania mające na celu ochronę narodowej tradycji. Ich odwaga i determinacja stały się częścią historii miasta oraz ważnym elementem biografii Jana Kasprowicza, którego 100. rocznicę śmierci obchodzimy w tym roku.
