Jan Kasprowicz zapisał się w historii polskiej literatury przede wszystkim jako wybitny poeta Młodej Polski, autor „Hymnów” i „Księgi ubogich”. Znacznie rzadziej pamięta się jednak o jego działalności akademickiej. Tymczasem był on nie tylko cenionym wykładowcą Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, ale także rektorem tej uczelni i jedną z najważniejszych postaci życia intelektualnego międzywojennej Polski.
Droga Kasprowicza do kariery uniwersyteckiej nie była łatwa. Studiował między innymi we Wrocławiu i Lipsku, angażując się w działalność patriotyczną i społeczną. Po latach pracy dziennikarskiej i literackiej osiadł we Lwowie, który stał się jego drugim domem. To właśnie tam rozpoczęła się jego wielka przygoda z uniwersytetem.
W 1904 roku Kasprowicz uzyskał doktorat na Uniwersytecie Lwowskim na podstawie rozprawy poświęconej twórczości Teofila Lenartowicza. Niedługo później rozpoczął pracę akademicką jako wykładowca literatury porównawczej. Specjalizował się przede wszystkim w literaturach zachodnioeuropejskich, zwłaszcza angielskiej. Był znakomitym tłumaczem i popularyzatorem poezji obcej, a jego wykłady przyciągały tłumy studentów i słuchaczy. Wspomnienia współczesnych podkreślają, że sale wykładowe były przepełnione, a jego wystąpienia miały wyjątkowy, niemal artystyczny charakter.
Łączył działalność akademicką z aktywnością literacką i społeczną. Na uniwersytecie uchodził za człowieka otwartego, pełnego życzliwości wobec studentów i młodych twórców. Dzięki ogromnej erudycji potrafił zainteresować słuchaczy zarówno literaturą polską, jak i dziełami poetów europejskich. Jego wykłady były żywe, pełne emocji i refleksji nad kulturą oraz rolą człowieka w świecie.
Najważniejszym momentem w akademickiej karierze Jana Kasprowicza było objęcie funkcji rektora Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie w roku akademickim 1921/1922. Był pierwszym rektorem tej uczelni w niepodległej Polsce po zakończeniu I wojny światowej. Funkcja ta miała ogromne znaczenie symboliczne – powierzono ją poecie, który cieszył się wielkim autorytetem moralnym i intelektualnym. Dbał o prestiż uczelni oraz o odbudowę jej znaczenia w trudnych realiach odradzającego się państwa polskiego.
Jako rektor i wykładowca Jan Kasprowicz pozostawił po sobie nie tylko dorobek naukowy, ale przede wszystkim pamięć o człowieku niezwykle charyzmatycznym. Łączył talent poety z pasją nauczyciela akademickiego, a uniwersytet traktował jako miejsce kształtowania elit intelektualnych i duchowych. Dzięki temu do dziś pozostaje jedną z najważniejszych postaci związanych zarówno z polską literaturą, jak i historią szkolnictwa wyższego.
Zdjęcie wykonane w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie w Zakopanem.
