Inowrocław, zwany często „miastem na soli”, leży na potężnym wsadzie solnym, który miał ogromne znaczenie dla rozwoju miasta. Na głębokości od 4500 do około 6000 m pod Równiną Inowrocławską zalega sól, będąca pozostałością istniejącego tu przed 210 mln lat Morza Cechsztyńskiego. Na podziemnym garbie kujawskim, biegnącym wzdłuż górnego biegu Noteci, sól utworzyła wysad, który wypiętrzył wzgórze wyrastające 10-20 m ponad Równinę Inowrocławską (ok. 90 m n.p.m.). W 1875 powstało uzdrowisko, w którym do dziś wykorzystuje się do celów leczniczych miejscowe bogactwa naturalne: sól i solankę.
W parku zdrojowym, zwanym Parkiem Solankowym, znajdują się wszystkie obiekty sanatoryjne. Najstarsze pochodzą z drugiej połowy XIX wieku. We wrześniu 2001 r. oddano do użytku tężnię solankową. To inhalatorium solankowe, które przyciąga kuracjuszy walorami leczniczymi i oryginalnością konstrukcji. Działanie tężni jest bardzo proste: solanka jest pompowana na najwyższy poziom budowli, po czym swobodnie spływa po gałązkach tarniny ulegając przy tym odparowaniu. Wokół tężni powietrze nasycone jest jodem i mikroelementami, powstającymi wskutek ociekania solanki i działania ruchu powierza. Wytworzony w ten sposób aerozol służy profilaktyce i wspomaga leczenie schorzeń górnych dróg oddechowych, chorób tarczycy, schorzeń alergicznych skóry, obniża poziom ciśnienia tętniczego.
Tężnia solankowa nocą. Zewnętrzne światło jest stałe i ma kolor miodowy, wewnątrz mieni się feerią barw.
Fot. Przemysław Szustak
Inowrocławska tężnia ma kształt dwóch połączonych ze sobą wieloboków, mierzy 9 metrów wysokości i ponad 320 metrów długości. Taka konstrukcja najkorzystniej zapewnia wytwarzanie aerozolu solankowego i zapobiega jego rozpraszaniu. Na całej długości tężni znajduje się taras widokowy, z którego można podziwiać panoramę Parku Solankowego i części miasta. Taras widokowy czynny w okresie letnim od 9.00 do 19.00. Przebywanie w odległości minimalnej od tężni (ok. 30 m) nie powinno trwać jednorazowo dłużej niż 15-30 minut, w celach leczniczych zaleca się korzystanie z inhalacji co najmniej dwa razy dziennie.
W kompleksie tężni solankowej jest również miejsce na czynny wypoczynek: do dyspozycji gości oddano 18 torów do minigolfa, trzy tory do gry w kręgle i stoliki do gry w szachy. W niewielkiej odległości znajdują się korty tenisowe, siłownia terenowa, plac zabaw dla dzieci i park linowy.
Inowrocławska budowla, trzecia w kraju pod względem chronologii powstania, jest drugą co do wielkości. W całej Europie jest tylko kilkanaście tężni, w tym jedna w mieście partnerskim Inowrocławia – niemieckim Bad Oeynhausen. Przy jej budowie wykorzystano tarninę z okolic Inowrocławia.
W pobliżu tężni w okresie letnim mają miejsce różnorodne imprezy kulturalne pod hasłem „Muzyczne lato w tężni”. Jedną z nich jest organizowany od 2005 roku (zawsze w ostatnią sobotę lipca) koncert z udziałem Grzegorza Turnaua i gwiazd polskiej sceny muzycznej. Inauguracyjny wieczór z tego cyklu nosił tytuł „In Novo Wladislaw” i nawiązywał do obchodzonej 820 rocznicy pierwszego zapisu o Inowrocławiu (w brzmieniu „in novo Wladislaw”). Od 2006 roku koncert jest organizowany pod nazwą „Inowrocławska Noc Solannowa”, a obok Grzegorza Turnaua udział w nim wzięli m. in.: Anna Maria Jopek, Olga Bończyk, Natalia Kukulska, Dorota Miśkiewicz, Justyna Steczkowska, Maja i Andrzej Sikorowscy, Zbigniew Wodecki, Maciej Stuhr, Wojciech Malajkat i Zbigniew Zamachowski, Gaba Kulka i Czesław Mozil. Artystom towarzyszy Inowrocławska Orkiestra Kameralna „Pro Arte” pod dyr. Michała Nesterowicza oraz muzycy krakowskiej „Piwnicy pod Baranami”.
Tężnia z lotu ptaka. Tak najlepiej widać jej oryginalny kształt dwóch połączonych ze sobą wieloboków.
Plener tężni wykorzystywany jest też podczas nocnego koncertu w ramach Ogólnopolskiego Festiwalu Młodzie-żowych Orkiestr Dętych, gdzie na scenie, na koronie tężni, na mostku i na nasypie kolejowym prezentują się podczas musztry i w grze orkiestry dęte, a także podczas Misterium Męki Pańskiej.
CIEKAWOSTKA
Już w okresie rzymskim (II-IV wiek) na terenie obecnego Inowrocławia zastosowano nieznane w innych ośrodkach solowarskich w Europie budowle przypominające współczesne tężnie, które na nowo „wymyślono" dopiero w XIX w. Po analizie badań prowadzonych przez ostatnie kilkanaście lat przez zespół archeologów z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu stwierdzono, że odkryte przez naukowców pozostałości są bez wątpienia najstarszymi tężniami solankowymi w Europie, a być może nawet w świecie.
